USG jamy brzusznej jest jednym z podstawowych badań obrazowych, które pozwala ocenić narządy znajdujące się w obrębie jamy brzusznej, m.in. wątrobę, pęcherzyk żółciowy, trzustkę, śledzionę, nerki.. Umożliwia wykrycie wielu nieprawidłowości już na wczesnym etapie, dlatego odgrywa ważną rolę zarówno w diagnostyce różnych dolegliwości, jak i kontroli wcześniej rozpoznanych schorzeń. Badanie jest bezpieczne, bezbolesne i nieinwazyjne – nie wymaga użycia igieł ani naruszania ciągłości tkanek, a także nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Dzięki temu może być wykonywane wielokrotnie, również u dzieci oraz kobiet w ciąży.

Czym jest i na czym polega ultrasonografia jamy brzusznej?

Ultrasonografia jamy brzusznej (USG) wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości, nazywane ultradźwiękami: po wysłaniu przez głowicę przenikają przez tkanki, a następnie odbijają się od narządów i wracają do aparatu. Na podstawie czasu powrotu odbitych fal oraz ich charakterystyki urządzenie odtwarza obraz narządów na monitorze w czasie rzeczywistym. Co ciekawe, do obliczenia położenia poszczególnych struktur aparat wykorzystuje średnią prędkość rozchodzenia się dźwięku w tkankach miękkich, wynoszącą około 1540 m/s.

Badanie jest bezpieczne, ponieważ wykorzystuje wyłącznie ultradźwięki, a nie promieniowanie jonizujące stosowane m.in. w badaniu RTG czy tomografii komputerowej. Oznacza to, że nie wiąże się z narażeniem organizmu na promieniowanie i może być wykonywane wielokrotnie, również u dzieci oraz kobiet w ciąży, jeśli istnieją do tego wskazania medyczne.

Co wykrywa i jakie narządy obejmuje badanie USG brzucha?

Podczas USG jamy brzusznej lekarz ocenia przede wszystkim narządy miąższowe oraz wybrane struktury zlokalizowane w obrębie jamy brzusznej. Badanie umożliwia ocenę:

• wątroby,
• pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych,
• trzustki,
• śledziony,
• nerek,

W określonych sytuacjach można również uwidocznić nadnercza, jednak u osób zdrowych zwykle nie są one widoczne i stają się lepiej dostrzegalne dopiero wtedy, gdy są powiększone lub zmienione chorobowo. USG pozwala wykryć wiele nieprawidłowości dotyczących tych narządów. W badaniu można rozpoznać między innymi:

• kamicę pęcherzyka żółciowego i kamicę nerkową,
• stłuszczenie lub marskość wątroby,
• torbiele, które zwykle mają gładkie ściany i są wypełnione płynem,
• guzy i inne zmiany lite wymagające dalszej diagnostyki,
• wodonercze,
• powiększone węzły chłonne,
• obecność wolnego płynu w jamie brzusznej, która może towarzyszyć m.in. niewydolności serca lub chorobom wątroby.

USG jamy brzusznej wykonuje się zarówno w celu wyjaśnienia przyczyny dolegliwości, jak i kontroli wcześniej rozpoznanych schorzeń. Do najczęstszych wskazań należą:

• niewyjaśnione bóle brzucha,
• przewlekłe wzdęcia,
• utrzymujące się zaparcia lub biegunki,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• wyczuwalne guzki w obrębie jamy brzusznej,
• ból promieniujący wzdłuż kręgosłupa.

USG ma również swoje ograniczenia. Badanie bardzo dobrze obrazuje narządy miąższowe, ale nie pozwala na ocenę wnętrza przewodu pokarmowego ani zmian błony śluzowej żołądka i jelit. W takich przypadkach lekarz może zalecić wykonanie gastroskopii lub kolonoskopii, które umożliwiają bezpośrednią ocenę wymienionych struktur.

Jak przygotować się do USG jamy brzusznej?

Szczegółowe zalecenia mogą się różnić w zależności od placówki i wskazań lekarza. Najczęściej obejmują zastosowanie lekkostrawnej diety w dniu poprzedzającym badanie oraz pozostanie na czczo przed jego wykonaniem. W niektórych przypadkach lekarz może również zalecić przyjmowanie preparatu z symetykonem, który pomaga zmniejszyć ilość gazów w jelitach.

Jeśli badanie USG obejmuje ocenę pęcherza moczowego, przed wizytą należy wypić odpowiednią ilość niegazowanej wody, aby pęcherz był dobrze wypełniony.

Przebieg badania – ile trwa i jak wygląda?

USG jamy brzusznej trwa zwykle od 15 do 30 minut. Na wizytę warto założyć wygodne ubranie, które umożliwi łatwe odsłonięcie brzucha. Dobrym pomysłem jest również zabranie wcześniejszych wyników badań obrazowych lub laboratoryjnych, jeśli dotyczą diagnozowanego problemu.

Podczas badania pacjent leży na plecach na kozetce. W zależności od ocenianego narządu lekarz może poprosić o zmianę pozycji, np. ułożenie się na boku, lub o chwilowe wstrzymanie oddechu, co ułatwia uzyskanie dokładniejszego obrazu.

Przed rozpoczęciem badania na skórę brzucha nakładany jest specjalny żel ultrasonograficzny. Jego zadaniem jest usunięcie pęcherzyków powietrza znajdujących się między głowicą aparatu a skórą, ponieważ mogłyby one zakłócać przenikanie ultradźwięków. Dzięki temu fale dźwiękowe są prawidłowo przewodzone, a obraz narządów jest wyraźniejszy. Po zakończeniu badania żel można łatwo usunąć ze skóry, a pacjent od razu wraca do codziennych aktywności.

Gdzie wykonać USG jamy brzusznej?

USG jamy brzusznej możesz wykonać w placówkach LUX MED zlokalizowanych w wielu miastach w całej Polsce. Badanie przeprowadzają wykwalifikowani specjaliści, którzy dbają o jego prawidłowy przebieg oraz przygotowują opis wyniku.

Po zakończeniu badania pacjenci LUX MED mogą wygodnie sprawdzić opis online po zalogowaniu do Portalu Pacjenta. W razie potrzeby wynik można również omówić podczas konsultacji lekarskiej, aby ustalić dalsze postępowanie diagnostyczne lub terapeutyczne.

Podsumowanie

USG jamy brzusznej często stanowi jeden z pierwszych etapów diagnostyki dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Pozwala ocenić wiele narządów podczas jednego badania, a ponieważ nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, może być wykonywane wielokrotnie, jeśli istnieją ku temu wskazania medyczne.

Aby uzyskany obraz był jak najbardziej czytelny, warto pamiętać o odpowiednim przygotowaniu zgodnie z zaleceniami lekarza. Choć USG nie zastępuje wszystkich badań diagnostycznych, w wielu przypadkach dostarcza cennych informacji, które pomagają zaplanować dalsze postępowanie. Dlatego w razie utrzymujących się bólów brzucha, zaburzeń wypróżniania, wzdęć czy innych niepokojących objawów nie warto odkładać konsultacji lekarskiej. Badanie można wykonać w placówkach LUX MED zlokalizowanych w wielu miastach w całej Polsce, a jego opis jest dostępny online w Portalu Pacjenta.

FAQ – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania

Czy trzeba się wypróżnić przed USG brzucha?

Tak, przed badaniem warto oddać stolec. Opróżnienie jelit zmniejsza ilość gazów i mas kałowych, które mogą utrudniać uzyskanie wyraźnego obrazu narządów jamy brzusznej.

Ile przed USG nie można sikać?

Jeśli badanie obejmuje ocenę pęcherza moczowego, zwykle zaleca się nie oddawać moczu przez około 1–2 godziny przed wizytą. W tym czasie należy wypić odpowiednią ilość niegazowanej wody, aby pęcherz był dobrze wypełniony. Nie powinien jednak być przepełniony do tego stopnia, by powodował silny dyskomfort lub ból. Warto pamiętać, że szczegółowe zalecenia mogą różnić się w zależności od zakresu badania i wskazań lekarza.

Co zabrać ze sobą na wizytę?

Na badanie warto zabrać dokument tożsamości oraz skierowanie, jeśli jest wymagane. Pomocne będą również wyniki wcześniej wykonanych badań obrazowych, takich jak USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, a także dokumentacja medyczna dotycząca chorób przewlekłych. Pozwala to lekarzowi porównać wyniki i lepiej ocenić ewentualne zmiany w czasie.

Artykuł sponsorowany